Public Art. Amsterdam

Schip van Slebos

Fietstunnel station Amsterdam CS

IJ-boulevard

Spanje Monument 

Twee Beelden

De 7 poorten

De Muur

ADM monument

Noordbeeld

Ontmoetingsplaats

Observatorium

De Ceuvel

Gedenkteken Atatürk

NDSM-Werf

De Appel

Brace for Impact, Node #6

Sami

Wegwerphuisje

Groot Landschap

Klimmuur

De Poort van Constant

Tuinen van West

Animaris Rhinoseros Transport

Stapeling omlaag

Tectona Grandis

De Kost en de Baat

Black Waves

De Kies

Staalmanplein

DOE IETS

Monument tegen Apartheid en Racisme

Nelson Mandela

Nationaal Monument Slavernijverleden

Portret van Jan Pieterszoon Coen, J.L. Vreugde

Hortus Botanicus

Monument for Martin Luther King

Gloei!

Voor de Bijen

Tussentijd

The Black Archives

Industrieel Monument

Corned Beef

Zonder titel, Man en Schaap

City Cells

Het Zandkasteel en de Amsterdamse Poort

Dolle Mina

Anton de Kom

Yellow Wings

De Lange Glijbaan

Zonder titel (Twee Schuine Naalden)

Mama Aisa

Sequin Monument

Monument Bijlmerramp

Tayouken Piss

Now, Speak!

Ruimtestructuur

Gedenkteken Steven van Dorpel

Graffiti Art in Heesterveld

De Waag

Licht

De Oude Kerk

Het Raam

Het Bankje

De Straatstenen

Het Stoepje

De Toeristengroep

Het Reclamebord

De Brug

Geluid

Lucht

De Oude Kerk

Waag Society

Zonder titel (Hildo)

Ode to Mingus; Spire; Menhir Tower

Opgelichte stoeptegels

Lady Solid

11 Rue Simon Crubellier

Primum movens ultimum moriens

Zonder titel

Your life is calling

Feestelijke beelden

De Wachter

White Noise

Brettensuite

Het Wiel

Betonreliëf

Under Heaven 02

WOW Amsterdam

Cascoland

Opstandingskerk

2 U’s naar buiten / 2 U’s naar binnen

Horse Chestnut

Zonder titel

Rembo

Mirage

Constructie met I-balken

Constellatie van klimtorens

Fiep van Bodegom

Roos van Rijswijk

Alma Mathijsen

Massih Hutak

Chris Keulemans

Rashid Novaire

FacebookTwitter
  • permanent
  • toegankelijk

In Holland was de ruimte voor de huizen tot aan de grachten lange tijd het gemeenschappelijk territorium van de bewoners. Buren stonden naast elkaar te wassen, te drogen en te bleken, ze hielden dieren in de gedeelde ruimte en plaatsten wc’s. Privé en openbaar liepen in elkaar over. De straat werd gebruikt als een verlengde van de woning. Tegelijkertijd stonden voordeuren meestal open en werd handel gedreven vanuit huis; de woningen waren zo ook toegankelijk voor passanten.

In de late Middeleeuwen begon men met de aanleg van stoepen voor de huizen om te voorkomen dat verkeer te dicht langs de gevels reed. Afgeschermd met hekken en paaltjes creëerden de Hollanders een overgangsgebied tussen de huizen en de rijweg voor karren en koetsen. Ook werd de privacy van de woningen op deze wijze iets vergroot.
Kelders konden in Amsterdam door het hoge waterpeil niet volledig ondergronds worden gebouwd en met een halve verdieping boven het drassige maaiveld bleven ook de vloeren op de bel-etage droog. Met bordessen werd het hoogteverschil overbrugd.

De stoepen en bordessen vormen een bufferzone tussen privé en openbaar, je zou ze bijna kunnen zien als een soort voortuinen of zelfs oprijlanen. Met minimale middelen wordt een afstand tussen weg en voordeur gecreëerd. Aan de mooie natuurstenen en aan het ratjetoe aan ontwerpen is te zien dat de bewoners zelf de stoepen financierden en aanlegden. De eigendomsgrens ligt niet op een lijn met de gevels, het privédomein ligt even open en bloot in de openbare straat.

De grachtenpanden staan zij aan zij, de voorgevels van de huizen zijn ook de muren van de straat. Door de brede stroom van Wallengangers komt het verkeer steeds dichter langs de stoepen. De woninggevels worden steeds meer een ‘Wallenmuur’: ze houden de mensen buiten de huizen, of binnen de Wallen, als hekken om een festivalterrein. Bordjes worden opgehangen waarop staat ‘Don’t piss and puke here!’ en ‘Twee meter afstand tot de gevel houden graag!’.

Regelmatig is een bordes een bankje in de openbare ruimte, een picknickplaats met uitzicht op de mensenmassa. Bewoners proberen met bloempotten en extra hekjes te benadrukken dat de stoepjes hun eigendom zijn. Ook voor commerciële doeleinden bevinden de bordessen zich in een gunstige positie. De uitbater van een café gebruikte het trapje voor zijn deur een aantal maanden om van twee tot vier uur ‘s nachts luidkeels zijn café aan te prijzen, tot zijn roep na een aantal klachten weer verdween.

Meer informatie

Agenda

december